Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 8 november 2018

Begroting 2019: Ambities voor een beter Heemskerk

Vanavond bespreken wij het beleidsmatige huzarenstukje van het politieke jaar. De begroting 2019 en daaraan gekoppeld het uitvoeringsprogramma van deze coalitie. Laat ik beginnen met een compliment richting het college en de ambtelijke staf voor het opstellen van deze overzichtelijke en compacte begroting. Het uitvoeringsprogramma is er helder en transparant in opgenomen, de doelen zijn concreet en meetbaar en we zien steeds meer een begrotingsstructuur ontstaan die voor onze inwoners inzichtelijk is. Maar waar de vorm weinig te wensen overlaat, valt er over de inhoud gelukkig nog genoeg te vinden en te zeggen. Wat D66 betreft liggen de voornaamste aandachtspunten van deze gemeente de komende periode op de punten jeugdzorg, de participatiewet, de omgevingswet, duurzaamheid, woningbouw en sport & cultuur. Ik zal de begroting dan ook op deze hoofdthema’s met een occasionele uitstap hier en daar behandelen.

De jeugdzorg is en blijft het zorgenkindje van deze en vele andere gemeenten. Budgetten zijn moeilijk controleerbaar, het belang van preventie wordt erkend maar blijft lastig implementeerbaar en de werkdruk in de branche is hoog. D66 wil een integrale laagdrempelige jeugdzorg in Heemskerk, die uitgaat van het individu en het versterken van de eigen kracht van jongeren. We willen dat er extra aandacht komt voor innovatie en diversiteit van aanbieders in de jeugdzorg. Het welzijn van de jongeren staat boven alles. De fractie van D66 kijkt dan ook met veel interesse uit naar de uitvoering van het beleidsplan Jeugd 2018-2021. Het succes van deze exercitie hangt ook in grote mate samen met de samenwerking met onze buurgemeenten. Hier samen in blijven optrekken is essentieel voor een goed resultaat. D66 is dan ook teleurgesteld in het besluit van Beverwijk om uit de vereveningsregeling te stappen. Het argument is dat de budgetten inzichtelijk genoeg zijn maar in onze beleving is die inzichtelijkheid inderdaad sterk verbeterd maar nog zeker niet 100%. Als men in ogenschouw neemt dat er landelijk een tekort is 600 miljoen op de jeugdzorg is er absoluut geen zekerheid voor ons als Heemskerk dat de budgetten in de toekomst in de pas blijven. Als gemeente Heemskerk heeft de vereveningsregeling ons financieel zeker wat gekost maar wat ons betreft is solidariteit en samen optrekken hierin belangrijker dan of je wel of niet wat uit de pot krijgt. Graag een reactie van de andere fracties hierop.

Op het gebied van de participatiewet en dan in het bijzonder IJmond werkt is er de afgelopen jaren een hoop te doen geweest. De rust is nu terug in de organisatie en het is nu tijd om door te pakken. D66 is en blijft van mening dat de IJmondgemeenten werkgevers moeten ondersteunen bij het in dienst nemen van mensen met een arbeidsbeperking en daar zelf een voorbeeldrol in oppakken. Hier wordt via het uitvoeringsprogramma op ingezet en verdient een hoge prioriteit. D66 kijkt dan ook met grote belangstelling uit naar het onderzoek naar mogelijke alternatieve scenario’s met betrekking tot de uitvoering van de Sociale werkvoorziening en het nieuw beschut werk. De structurele oplopende tekorten op het Sociaal werkbedrijf zijn zorgelijk. D66 is van mening dat we ons als IJmondgemeenten moeten afvragen of we het belangrijker vinden dat de budgetten sluitend blijven of dat de mensen zo goed en snel mogelijk passend werk en op termijn een reguliere baan vinden. Zoals het er nu naar uit ziet gaan deze twee niet hand in hand en zullen er keuzes gemaakt moeten worden. Graag een reactie van de andere fracties hierop.

Op het gebied van Sport & Cultuur ontbreekt er nog steeds een samenhangende visie. We kunnen het niet vaak genoeg zeggen; cultuur en sport houden niet op bij de gemeentegrenzen. Heemskerkse kinderen hockeyen in Beverwijk en Beverwijkse kinderen hebben les bij het Heemskerkse Cultuurhuis. Brede toegankelijkheid en betaalbaarheid vindt zijn basis in de samenwerking. D66 pleit dan ook voor een IJmondiale cultuurvisie, die er wat ons betreft niet snel genoeg kan komen. Op het gebied van sport worden er stappen gezet met het onderzoek naar de toekomst van de zwembaden en het invoeren van een sportpas. Maar er kunnen pas echt beslissingen genomen worden voor een toekomstbestendig sportief Heemskerk als het accommodatiebeleid en de samenwerking tussen Beverwijk en Heemskerk op sportgebied duidelijk vormgegeven zijn. Ph, de tijd begint wat D66 betreft te dringen. Er moeten nu stappen gemaakt worden!

Op het gebied van duurzaamheid en woningbouw liggen de wensen en ambities van deze raad dicht bij elkaar. Op het gebied van woningbouw ligt wat D66 betreft de focus op woningen voor de jeugd en het middensegment. Daar zit wat ons betreft de bottleneck die ook de sociale huurwoningmarkt stagneert. De grote uitdaging de komende jaren ligt in het realiseren van de juiste soort woningen op de juiste locaties voor de juiste doelgroep. Inbreilocaties en mogelijkheden die de derde tranche herstructurering kan bieden zijn op dit moment de eenvoudigste oplossing die we als gemeente hebben. Nieuwe grote bouwlocaties zijn in beeld maar zullen een lange doorlooptijd kennen. De voortvarendheid waarmee we woningen kunnen realiseren hangt nauw samen met het proces van aanvraag, uitvraag aan de omwonenden en uitvoering. Dit moet een gestroomlijnd proces zijn waarin zowel de omwonenden, initiatiefnemers en de raad heel duidelijk weten waar en wanneer hun inspraakmoment zit. Een vrij recent voorbeeld waar dit niet het geval was kan ieder raadslid zich nog wel voor de geest halen. Dit is wat D66 betreft essentieel voor het behalen van de doelen die we ons door middel van de Woonvisie 2020 hebben gesteld. Ook vindt D66 dat we meer inzet moeten plegen op het gebied van het Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Wat ons betreft moet dit onderwerp prominent op de agenda gezet worden, juist voor kleinschalige projecten kan dit heel goed werken. Graag een reactie van de andere fracties en het college hierop.

Op het gebied van duurzaamheid zijn we als gemeente de goede weg ingeslagen. Met zonnepanelen, groene leges, groene schoolpleinen en verbeteren van de elektrische laadpaal infrastructuur maken we Heemskerk een stuk groener. Er is echter nog genoeg te doen, dus ook de komende jaren zullen we als gemeente hierin moeten investeren. In het kader van de stedelijke vernieuwing krijgen de thema’s duurzaamheid, gezondheid en biodiversiteit een prominente rol bij het toekomstbestendig inrichten van de openbare leefomgeving. In het kader van het IBP zijn hiervoor extra middelen toegezegd. In de jaren 2018-2022 is hiervoor 6 miljoen gealloceerd. Voor het komende jaar gaat het hier om 2,5 miljoen. Wij begrijpen dat deze budgetten in het bestaande meerjaren investeringsplan openbare ruimte zijn verwerkt maar zijn wel zeer benieuwd aan welke specifieke onderdelen deze subsidies te goede gaan komen. Vraag aan de ph of hij dat inzichtelijk kan maken?

In het kader van de vele discussies over gasloos bouwen en mogelijkheden voor energiebesparingen in kranten en op internet valt te concluderen dat er een hoop onduidelijkheid is voor onze inwoners om te bepalen wat de systeemkosten zijn, welke oplossingen er voorhanden zijn voor welke soort woningen en nog belangrijker, in welke volgorde deze in hun specifieke geval genomen kunnen worden. Wat D66 betreft ligt daar een taak voor de gemeente. Zoals bij de zonnepanelen actie te zien was is de animo er bij onze inwoners. Een duidelijk verhaal, een duidelijke prijsindicatie, afname bij lokale ondernemers en een goede terugverdientijd. Deze duidelijke opzet en uitleg motiveert mensen om de handschoen op te pakken.

De gemeente moet wat D66 betreft, wellicht in IJmondiaal verband, onze inwoners informeren, motiveren en faciliteren. Bijvoorbeeld via een gerichte duurzaamheidswebsite met duidelijke uitleg waarop lokale initiatieven onder de aandacht worden gebracht en onze inwoners op de hoogte worden gehouden van de plannen en de projecten van de gemeente. Zeker als je meeneemt dat deze coalitie en deze gemeenteraad de komende jaren een groot aantal duurzaamheidsprojecten in gang wil zetten, kan een centraal informatiepunt voor onze inwoners waarop duidelijk en actueel hierover wordt geïnformeerd, sterk bijdragen aan het slagen van deze projecten. Graag hoor ik van de andere fracties of er draagvlak is om hier in commissieverband eens over te discussiëren en de mogelijkheden te verkennen.

De omgevingswet is een ander onderwerp dat de komende jaren een belangrijke rol gaat spelen. We zijn daar als raad al enige tijd mee bezig en toch heeft de fractie van D66 het gevoel dat we als gemeente nou niet bepaald voorop lopen in dit proces in vergelijking met andere gemeenten. In de begroting wordt verder gesteld dat “op het moment dat de omgevingswet in werking treedt, heeft de gemeente Heemskerk een viertal actuele bestemmingsplannen die worden samengevoegd tot één omgevingsplan”. Dit valt echter niet te rijmen met de memo die ons op 29 augustus toekwam waarin werd gesteld dat het college afziet van deze 20-naar-4-naar 1 bestemmingsplan methodiek waardoor we uiteindelijk in plaats van vier, achttien actuele bestemmingsplannen worden samengevoegd tot één omgevingsplan. Vraag aan de ph: ‘Vanwaar deze koerswijziging en wat zijn de termijnen waarin we als raad een omgevingsvisie gaan ontwikkelen? En voor wat betreft de bestemmingsplannen centrum en bedrijventerreinen: op welke termijn ligt er het omgevingsplan-equivalent van de huidige bestemmingsplannen aan deze raad ter besluitvorming voor?” Ook graag een reactie van de andere fracties hierop.

Om af te ronden ga ik even terug naar de behandeling van de voorjaarsnota eerder dit jaar. D66 stelde toen dat deze raad ambitieus is en dat er dus een hoop gaat gebeuren de komende vier jaar. De gezonde financiële basis die het vorige college ons achter liet was daarvoor een uitstekend vertrekpunt. Reikhalzend werd uitgekeken naar de uitwerking van het coalitieakkoord in de begroting die vanavond voorligt. Investeren in Heemskerk, Heemskerk zichtbaar beter. D66 pleitte toen al voor enige voorzichtigheid, omdat de gelden uit het gemeentefonds die we als gemeente ontvangen weleens tegen konden gaan vallen. Nu 5 maanden later, met de septembercirculaire tot onze beschikking blijkt dat dit waarheid is gebleken. We willen investeren maar het rijk kort ons met de septembercirculaire wederom met een groot bedrag. En wat D66 betreft is dit een manier waarop je als gemeente niet kan werken. De trap op, trap af methodiek waarmee nu onze gemeentelijke uitkering wordt berekend en aangepast, past slecht in het licht bezien van de toenemende verantwoordelijkheid die de gemeenten hebben gekregen met alle rijkstaken die over de schutting gegooid worden. Het kan niet zo zijn dat omdat het rijk hun geld niet uitgeeft, de gemeenten zich genoodzaakt voelen hun beleid continu aan te passen of zich geconfronteerd zien met grote tekorten. Wethouder van Dijk heeft al eerder deze maand aangegeven dit aanhangig te willen maken bij het ministerie en we willen hierbij onze steun hiervoor uitspreken en waar nodig dit standpunt via de gemeenteraad versterken.

Ik eindig met hoe ik de voorjaarsnota ook afsloot. We willen en gaan investeren in Heemskerk. Hoe, wanneer en hoe snel bepalen we met zijn allen. Zoals ook in het uitvoeringsprogramma te zien is kan niet alles tegelijk worden uitgevoerd. Daarom is het des te belangrijker om met elkaar te blijven praten en de juiste prioriteiten te stellen. Op lokaal niveau maar ook in de IJmond. De samenwerking kan beter en moet beter maar is er een om te koesteren en niet bij het grof vuil te zetten of onder druk te zetten met ultimatums. D66 is ervan overtuigd dat we Heemskerk de komende jaren zichtbaar beter gaan maken. Nu vooruit!

Mark Wouters
Fractievoorzitter D66 Heemskerk

Deze tekst werd uitgesproken door fractievoorzitter Mark Wouters, in de eerste termijn van de behandeling van de begroting 2019-2022